(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.138. అధ్యాయః 138
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
భీష్మేణ యుధిష్ఠిరంప్రతి ఆపది శత్రుణాపి సంధికరణవిషయే దృష్టాంతతయా మార్జారమూషికచరితకథనం॥ 1॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 12-138-0x(5725)(70095)
సర్వత్ర బుద్ధిః కథితా శ్రేష్ఠా తే భరతర్షభ।
అనాగతా తథోత్పన్నా దీర్ఘసూత్రా వినాశినీ॥ 12-138-1(70096)
తదిచ్ఛామి పరాం బుద్ధిం శ్రోతుం తే భరతర్షభ।
యథా రాజా న ముహ్యేత శత్రుభిః పరిపీడితః॥ 12-138-2(70097)
------యాజ్ఞం సర్వశాస్త్రవిశారదం।
పృచ్ఛ------- తన్మే వ్యాఖ్యాతుమర్హసి॥ 12-138-3(70098)
శత్రుభిబహు------థా ముచ్యేత పార్థివః।
ఏతదిచ్ఛాంయ------ర్వమేవ యథావిధి॥ 12-138-4(70099)
విషమస్థం హి రాజా----త్రవః పరిపంథినః।
బహవోఽప్యేకముద్ధర్తుం యతంతే పూర్వతాపితాః॥ 12-138-5(70100)
సర్వతః ప్రార్థ్యమానేన దర్బలేన మహాబలైః।
ఏకేనైవాసహాయేన శక్యం స్థాతుం భవేత్కథం॥ 12-138-6(70101)
కథం మిత్రమరిం చాపి విందేత భరతర్షభ।
చేష్టితవ్యం కథం చాత్ర శత్రోర్మిత్రస్య చాంతరే॥ 12-138-7(70102)
అజాతలక్షణే రాజన్నమిత్రే మిత్రతాం గతే।
కథం ను పురుషః కుర్యాత్కృత్వా కిం వా సుఖీ భవేత్॥ 12-138-8(70103)
విగ్రహం కేన వా కుర్యాత్సంధిం వా కేన యోజయేత్।
కథం వా శత్రుమధ్యస్థో వర్తేత బలవానపి॥ 12-138-9(70104)
ఏతద్ధై సర్వకృత్యానాం పరం కృత్యం నరాధిప।
నైతస్య కశ్చిద్వక్తాఽస్తి శ్రోతా వాఽపి సుదుర్లభః॥ 12-138-10(70105)
ఋతే పితామహాద్భీష్మాత్సత్యసంధాజ్జితేంద్రియాత్।
తదన్వీక్ష్య మహాభాగ సర్వమేతద్బ్రవీహి మే॥ 12-138-11(70106)
భీష్మ ఉవాచ। 12-138-12x(5726)
త్వద్యుక్తోఽయమనుప్రశ్నో యుధిష్ఠిర గుణోదయః।
శృణు మే పుత్ర కార్త్స్న్యేన గుహ్యమాపత్సు భారత॥ 12-138-12(70107)
అమిత్రో మిత్రతాం యాతి మిత్రం చాపి ప్రదుష్యతి।
సామర్థ్యయోగాత్కార్యాణామనిత్యా హి సదా గతిః॥ 12-138-13(70108)
తస్మాద్విశ్వసితవ్యం చ విగ్రహం చ సమాచరేత్।
దేశం కాలం చ విజ్ఞాయ కార్యాకార్యవినిశ్చయే॥ 12-138-14(70109)
సంధాతవ్యం బుధైర్నిత్యం వ్యవస్య చ హితార్థిభిః।
అమిత్రైరపి సంధేయం ప్రాణా రక్ష్యా హి భారత॥ 12-138-15(70110)
యో హ్యమిత్రైర్నరైర్నిత్యం న సందధ్యాదపండితః।
న సోర్థం ప్రాప్నుయాత్కించిత్ఫలాన్యపి చ భారత॥ 12-138-16(70111)
యస్త్వమిత్రేణ సంధత్తే మిత్రేణ చ విరుధ్యతే।
అర్థయుక్తిం సమాలోక్య సుమహద్విందతే ఫలం॥ 12-138-17(70112)
అత్రాప్యుదాహరంతీమమితిహాసం పురాతనం।
మార్జారస్య చ సంవాదం న్యగ్రోధే మూషికస్య చ॥ 12-138-18(70113)
వనే మహతి కస్మింశ్చిన్న్యగ్రోధః సుమహానభూత్।
లతాజాలపరిచ్ఛన్నో నానాద్విజగణాయుతః॥ 12-138-19(70114)
స్కంధవాన్మేఘసంకాశః శీతచ్ఛాయో మనోరమః।
అరణ్యమభితో జాతస్తరుర్వ్యాలమృగాయుతః॥ 12-138-20(70115)
తస్య మూలముపాశ్రిత్య కృత్వా శతముఖం బిలం।
వసతి స్మ మహాప్రాజ్ఞః పలితో నామ మూషికః॥ 12-138-21(70116)
శాఖాం తస్య సమాశ్రిత్య వసతి స్మ సుఖం తదా।
లోమశో నామ మార్జారః సర్వసత్వావసాదకః॥ 12-138-22(70117)
తత్ర త్వాగత్య చండాలో హ్యరణ్యకృతకేతనః।
యుయోజ యంత్రమున్మాథం నిత్యమస్తంగతే రవౌ॥ 12-138-23(70118)
తత్ర స్నాయుమయాన్పాశాన్యథావత్సంవిధాయ సః।
గృహం గత్వా సుఖం శేతే ప్రభాతామేతి శర్వరీం॥ 12-138-24(70119)
తత్ర స్మ నిత్యం బధ్యంతే నక్తం బహువిధా మృగాః।
కదాచిదత్ర మార్జారః సంప్రవృత్తో వ్యబధ్యత॥ 12-138-25(70120)
తస్మిన్బద్ధే మహాప్రాణే శత్రౌ నిత్యాతతాయిని।
తం కాలం పలితో జ్ఞాత్వా ప్రచచార సునిర్భయః॥ 12-138-26(70121)
తేనానుచరతా తస్మిన్వతే విశ్వస్తచారిణా।
భక్ష్యం మృగయమాణే నచిరాద్దృష్టమామిషం॥ 12-138-27(70122)
స తమున్మాథమారుహ్య తదామిషమభక్షయత్।
తస్యోపరి సపత్నస్య బద్ధస్య మనసా హసన్॥ 12-138-28(70123)
ఆమిషే తు ప్రసక్తః స కదాచితవలోకయన్।
అపశ్యదపరం ఘోరమాత్మనో రిపుమాగతం॥ 12-138-29(70124)
శరప్రసూనసంకాశం మహీవివరశాయినం।
సకులం హరికం నామ చపలం తాంరలోచనం॥ 12-138-30(70125)
తన మూషికగంధేన త్వరమాణ ఉపాగతం।
సక్ష్యార్థం లేలిహన్వక్రం భూమావూర్ధ్వముఖః స్థితః॥ 12-138-31(70126)
--ాఖాగతమరిం చాన్యమపశ్యత్కోటరాలయం।
సూలకం చంద్రకం నామ వక్రతుండం దురాసదం॥ 12-138-32(70127)
పతస్య విషయం తస్య నకులోలూకయోస్తథా।
యథాస్యాసీదియం చింతా తత్ప్రాప్తస్య మహద్భయం॥ 12-138-33(70128)
పపద్యస్యాం సుకష్టాయాం మరణే సముపస్థితే।
మంతాద్భయ ఉత్పన్నే కథం కార్యం మనీషిణా॥ 12-138-34(70129)
తథా సర్వతో రుద్ధః సర్వత్ర భయకర్శితః।
భవద్భయసంత్రస్తశ్చక్రే చ పరమాం మతిం॥ 12-138-35(70130)
ఆపద్వినాశభూయిష్ఠం శంకనీయం హి జీవితం।
మంతాత్సంశయః సోఽయం తస్మాదాపదుపస్థితా॥ 12-138-36(70131)
గతం హి సహసా భూమిం నకులో మామవాప్నుయాత్।
ఉలూకశ్చేహ తిష్ఠంతం మార్జారః పాశసంక్షయాత్॥ 12-138-37(70132)
న త్వేవాస్మద్విధః ప్రాజ్ఞః సంమోహం గంతుమర్హతి।
రిష్యే జీవితే యత్నం యావదుచ్ఛ్వాసనిగ్రహాత్॥ 12-138-38(70133)
న హి బుద్ధ్యాఽన్వితః ప్రాజ్ఞో నీతిశాస్త్రవిశారదః।
నిమజ్జత్యాపదం ప్రాప్య మహతోఽర్థానవాప్య హ॥ 12-138-39(70134)
న త్వన్యామిహ మార్జారాద్గతిం పశ్యామి సాంప్రతం।
విషమస్థో హ్యయం శత్రుః కృత్యం చాస్య మహన్మయా॥ 12-138-40(70135)
జీవితార్థీ కథం త్వద్య శత్రుభిః ప్రార్థితస్త్రిభిః।
ప్రాణహేతోరిమం మిత్రం మార్జారం సంశ్రయామి వై॥ 12-138-41(70136)
నీతిశాస్త్రం సమాశ్రిత్య హితమస్యోపవర్ణయే।
యేనేమం శత్రుసంఘాతం మతిపూర్వేణ వంచయే॥ 12-138-42(70137)
అయమత్యంతశత్రుర్మే వైషంయం పరమం గతః।
మూఢో గ్రాహయితుం స్వార్థం సంగత్యా యది శక్యతే॥ 12-138-43(70138)
కదాజిద్వ్యసనం ప్రాప్య సంధిం కుర్యాన్మయా సహ॥ 12-138-44(70139)
బలినా సన్నికృష్టస్య శత్రోరపి పరిగ్రహః।
కార్య ఇత్యాహురాచార్యా విషమే జీవితార్థినా॥ 12-138-45(70140)
శ్రేష్ఠో హి పండితః శత్రుర్న చ మిత్రమపండితః।
అమిత్రే ఖలు మార్జారే జీవితం సంప్రతిష్ఠితం॥ 12-138-46(70141)
తతోఽస్మై సంప్రవక్ష్యామి హేతుమాత్మాభిరక్షణే।
అపీజానీమయం శత్రుః సంగత్యా పండితో భవేత్॥ 12-138-47(70142)
ఏవం విచింతయామాస మూషికః శత్రుచేష్టితం॥ 12-138-48(70143)
తతోఽర్థగతితత్త్వజ్ఞః సంధివిగ్రహకాలవిత్।
సాంత్వపూర్వమిదం వాక్యం మార్జారం మూషికోఽబ్రవీత్॥ 12-138-49(70144)
సౌహృదేనాభిభాషే త్వాం కచ్చిన్మార్జార జీవసే।
జీవితం హి తవేచ్ఛామి శ్రేయః సాధారణం హి నౌ॥ 12-138-50(70145)
న తే సౌంయ భయం కార్యం జీవిష్యసి యథా పురా।
అహం త్వాముద్ధరిష్యామి ప్రాణాంజహ్యాం హి తే కృతే॥ 12-138-51(70146)
అస్తి కశ్చిదుపాయోఽత్ర పుష్కల ప్రతిభాతి మే।
యేన శక్యస్త్వయా మోక్షః ప్రాప్నుం శ్రేయస్తథా మయా॥ 12-138-52(70147)
మయాఽప్యుపాయో దృష్టోఽయం విచార్య మతిమాత్మనః।
ఆత్మార్థం చ త్వదర్థం చ శ్రేయః సాధారణాం హి నౌ॥ 12-138-53(70148)
ఇదం హి నకులోలూకం పాపబుద్ధ్యా హి సంస్థితం।
న ధర్షయతి మార్జార తేన తే స్వస్తి సాంప్రతం॥ 12-138-54(70149)
కూజంశ్చపలనేత్రోఽయం కౌశికో మాం నిరీక్షతే।
నగశాఖాగ్రగః పాపస్తస్యాహం భృశముద్విజే॥ 12-138-55(70150)
సతాం సాప్తపదం మైత్రం స సఖా మేఽసి పండితః।
సాహాయ్యకం కరిష్యామి నాస్తి తే ప్రాణతో భయం॥ 12-138-56(70151)
న హి శక్తోఽసి మార్జార పాశం ఛేత్తుం మయా వినా।
అహం ఛేత్స్యామి పాశాంస్తే యది మాం త్వం న హింససి॥ 12-138-57(70152)
త్వమాశ్రితో ద్రుమస్యాగ్రం మూలం త్వహముపాశ్రితః।
చిరోషితావుభావావాం వృక్షేఽస్మిన్విదితం చ తే॥ 12-138-58(70153)
యస్మిన్నాశ్వాసతే కశ్చిద్యశ్చ నాశ్వసితి క్వచిత్।
న తౌ ధీరాః ప్రశంసంతి నిత్యముద్విగ్రమానసౌ॥ 12-138-59(70154)
తస్మాద్వివర్ధతాం ప్రీతిర్నిత్యం సంగతమస్తు నౌ।
కాలాతీతమిహార్థం హి న ప్రశంసంతి పండితాః॥ 12-138-60(70155)
అర్థయుక్తిమిమాం తత్ర యథాభూతాం నిశామయ।
తవ జీవితమిచ్ఛామి త్వం మమేచ్ఛసి జీవితం॥ 12-138-61(70156)
కశ్చిత్తరతి కాష్ఠేన సుగంభీరాం మహానదీం।
స తారయతి తత్కాష్ఠం స చ కాష్ఠేన తార్యతే॥ 12-138-62(70157)
ఈదృశో నౌ క్రియాయోగో భవిష్యతి సువిస్తరః।
అహం త్వాం తారయిష్యామి మాం చ త్వం తారయిష్యసి॥ 12-138-63(70158)
ఏవముక్త్వా తు పలితస్తమర్థముభయోర్హితం।
హేతుమద్గ్రహణీయం చ కాలాపేక్షీ వ్యతిష్ఠత॥ 12-138-64(70159)
అథ సువ్యాహృతం శ్రుత్వా తస్య శత్రోర్విచక్షణః।
హేతుమద్గ్రహణీయార్థం మార్జారో వాక్యమబ్రవీత్॥ 12-138-65(70160)
బుద్ధిమాన్వాక్యసంపన్నస్తద్వాక్యమనువర్తయన్।
స్వామవస్థాం ప్రతీక్ష్యైనం సాంనైవ ప్రత్యపూజయత్॥ 12-138-66(70161)
తతస్తీక్ష్ణాగ్రదశనో మణివైదూర్యలోచనః।
మూషికం మందముద్వీక్ష్య మార్జారో లోమశోఽబ్రబీత్॥ 12-138-67(70162)
నందామి సౌంయ భద్రం తే యో మాం జీవితుమిచ్ఛసి।
శ్రేయశ్చ యది జానీషే క్రియతాం మా విచారయ॥ 12-138-68(70163)
అహం హి భృశమాపన్నస్త్వమాపన్నతరో మయా।
ద్వయోరాపన్నయోః సంధిః క్రియతాం మా చిరాయ చ॥ 12-138-69(70164)
విధత్స్వ ప్రాప్తకాలం యత్కార్థం సిధ్యతు చావయోః।
మయి కృచ్ఛ్రాద్వినిర్ముక్తే న వినంక్ష్యతి తే కృతం॥ 12-138-70(70165)
న్యస్తమానోస్మి భక్తోస్మి శిష్యస్త్వద్ధితకృత్తథా।
తథా నిదేశవర్తీ చ భవంతం శరణం గతః॥ 12-138-71(70166)
ఇత్యేవముక్తః పలితో మార్జారం వశమాగతం।
వాక్యం హితమువాచేదమభిజాతార్థమర్థవిత్॥ 12-138-72(70167)
ఉదారం యద్భవానాహ నైతచ్చిత్రం భవద్విధే।
విహితో యస్తు మార్గో మే హితార్థం శృణు తం మమ॥ 12-138-73(70168)
అహం త్వాఽనుప్రవేక్ష్యామి నకులాన్మే మహద్భయం।
త్రాయస్వ మాం మా వధీశ్చ శక్తోఽస్మి తవ రక్షణే॥ 12-138-74(70169)
ఉలూకాచ్చైవ మాం రక్ష క్షుద్రః ప్రార్థయతే హి మాం।
అహం ఛేత్స్యామి తే పాశాన్సఖే సత్యేనే తే శపే॥ 12-138-75(70170)
తద్వచః సంగతం శ్రుత్వా లోమశో యుక్తమర్థవత్।
హర్షాదుద్వీక్ష్య పలితం స్వాగతేనాభ్యపూజయత్॥ 12-138-76(70171)
తం సంపూజ్యాథ పలితం మార్జారః సౌహృదే స్థితం।
స విచింత్యాబ్రవీద్ధీరః ప్రీతస్త్వరిత ఏవ చ॥ 12-138-77(70172)
క్షిప్రమాగచ్ఛ భద్రం తే త్వం మే ప్రాణసమః సఖా।
తవ ప్రాజ్ఞప్రసాదాద్ధి ప్రియం ప్రాప్స్యామి జీవితం॥ 12-138-78(70173)
యద్యదేవంగతేనాద్య శక్యం కర్తుం మయా తవ।
తదాజ్ఞాపస్య కర్తాస్మి సిద్ధిరేవాస్తు నౌ సఖే॥ 12-138-79(70174)
అస్మాత్తే సంశయాన్ముక్తః సమిత్రగణబాంధవః।
సర్వకార్యాణి కర్తాఽహం ప్రియాణి చ హితాని చ॥ 12-138-80(70175)
ముక్తశ్చ వ్యసనాదస్మాత్సౌంయాహమపి నామ తే।
ప్రీతిముత్పాదయేయం న ప్రతికర్తుం చ శక్నుయాం॥ 12-138-81(70176)
ప్రత్యుపకుర్వన్బహ్వపి న భాతి పూర్వోపకారిణా తుల్యః।
ఏకః కరోతి హి కృతే నిష్కారణమేవ కురుతేఽన్యః॥ 12-138-82(70177)
భీష్మ ఉవాచ। 12-138-83x(5727)
ఏవమాశ్వాసితో బిద్వాన్మార్జారేణ స మూషికః।
ప్రవివేశ సువిస్రబ్ధః సంయగంగీచకార హ॥ 12-138-83(70178)
గ్రాహయిత్వా తు తం స్వార్థం మార్జారం మూషికస్తథా।
మార్జారోరసి విస్రబ్ధః సుష్వాప పితృమాతృవత్॥ 12-138-84(70179)
నిలీనం తస్య గాత్రేషు మార్జారస్యాథ మూషికం।
దృష్ట్వా తౌ నకులోలూకౌ నిరాశౌ ప్రత్యపద్యతాం॥ 12-138-85(70180)
తథైవ తౌ సుసంత్రస్తౌ దృఢమాగతతంద్రితౌ।
దృష్ట్వా తయోః పరాం ప్రీతిం విస్మయం పరమం గతౌ॥ 12-138-86(70181)
బలినౌ మతిమంతౌ చ సువృత్తౌ చాప్యుపాసితౌ।
అశక్తౌ తు నయాత్తస్మాత్సంప్రధర్షయితుం బలాత్॥ 12-138-87(70182)
కార్యార్థం కృతసంధీ తౌ దృష్ట్వా మార్జారమూషికౌ।
ఉలూకనకులౌ తూర్ణం జగ్మతుస్తౌ స్వమాలయం॥ 12-138-88(70183)
లీనః స తస్య గాత్రేషు పలితో దేశకాలవిత్।
చిచ్ఛేద పాశాన్నృపతే కాలాకాంక్షీ శనైః శనైః॥ 12-138-89(70184)
అథ బంధపరిక్లిష్టో మార్జారో వీక్ష్య మూషికం।
ఛిందంతం వై తదా పాశానత్వరంతం త్వరాన్వితః॥ 12-138-90(70185)
తమత్వరంతం పలితం పాశానాం ఛేదనే తదా।
సంచోదయితుమారేభే మార్జారో మూషికం తతః॥ 12-138-91(70186)
కిం సౌంయ నాతిత్వరసే కిం కృతార్థోఽవమన్యసే।
ఛింధి పాశానమిత్రఘ్న పురా శ్వపచ ఏతి సః॥ 12-138-92(70187)
ఇత్యుక్తస్త్వరతాఽనేన మతిమాన్పలితోఽబ్రవీత్।
మార్జారమకృతప్రజ్ఞం తథ్యమాత్మహితం వచః॥ 12-138-93(70188)
తూష్ణీం భవ న తే సౌంయ త్వరా కార్యా న సంభ్రమః।
వయమేవాత్ర కాలజ్ఞా న కాలః పరిహాస్యతే॥ 12-138-94(70189)
అకాలే కృత్యమారబ్ధం కర్తుర్నార్థాయ కల్పతే।
తదేవ కాల ఆరబ్ధం మహతేఽర్థాయ కల్పతే॥ 12-138-95(70190)
అకాలే విప్రముక్తాన్మే త్వత్త ఏవ భయం భవేత్।
తస్మాత్కాలం ప్రతీక్షస్వ కిమితి త్వరసే సఖే॥ 12-138-96(70191)
యావత్పశ్యామి చండాలమాయాంతం శస్త్రపాణినం।
తతశ్ఛేత్స్యామి తే పాశాన్ప్రాప్తే సాధారణే భయే॥ 12-138-97(70192)
తస్మిన్కాలే ప్రముక్తస్త్వం తరుమేవాధిరోక్ష్యసే।
న హి తే జీవితాదన్యత్కించిత్కృత్యం భవిష్యతి॥ 12-138-98(70193)
తస్మిన్కాలేఽపి చ తతా దివాకీర్తిభయార్దితః।
మమ న గ్రహణే శక్తః పలాయనపరాయణః॥' 12-138-99(70194)
తతో భవత్యపక్రాంతే త్రస్తే భీతే చ లుబ్ధకాత్।
అహం బిలం ప్రవేక్ష్యామి భవాఞ్శాఖాం గమిష్యతి॥ 12-138-100(70195)
ఏవముక్తస్తు మార్జారో మూషికేణాత్మనో హితం।
వచనం వాక్యతత్త్వజ్ఞో జీవితార్థీ మహామతిః॥ 12-138-101(70196)
అథాత్మకృత్యే త్వరితః సంయక్ప్రార్థితమాచరన్।
ఉవాచ లోమశో వాక్యం మూషికం చిరకారిణాం॥ 12-138-102(70197)
నహ్యేవం మిత్రకార్యాణి ప్రీత్యా కుర్వంతి సాధవః॥ 12-138-103(70198)
యథా త్వం మోక్షితః కృచ్ఛ్రాత్త్వరమాణేన వై మయా।
తథా హి త్వరమాణేన త్వయా కార్యమిదం మమ।
యత్నం కురు మహాప్రాజ్ఞ యథా స్వస్త్యావయోర్భవేత్॥ 12-138-104(70199)
అథవా పూర్వవైరం త్వం స్మరన్కాలం జిహీర్షసి।
పశ్య దుష్కృతకర్మంస్త్వం వ్యక్తమాయుఃక్షయో మమ॥ 12-138-105(70200)
యది కించిన్మయాఽజ్ఞానాత్పురస్తాద్దుష్కృతం కృతం।
న తన్మనసి కర్తవ్యం క్షామయే త్వాం ప్రసీద మే॥ 12-138-106(70201)
తమేవంవాదినం ప్రాజ్ఞం శాస్త్రవిద్బుద్ధిసత్తమః।
ఉవాచేదం వచః శ్రేష్ఠం మార్జారం మూషికస్తదా॥ 12-138-107(70202)
శ్రుతం మే తవ మార్జార స్వమర్థం పరిగృహ్ణతః।
మమాపి త్వం విజానాసి స్వమర్థం పరిగృహ్ణతః॥ 12-138-108(70203)
యన్మిత్రం భీతవత్సాధ్యం యస్మిన్మిత్రే భయం హితం।
ఆరక్షితం తతః కార్యం పాణిః సర్పముఖాదివ॥ 12-138-109(70204)
కృత్వా బలవతా సంధిమాత్మానం యో న రక్షతి।
అపథ్యమివ తద్భుక్తం తస్యార్థాయ కల్పతే॥ 12-138-110(70205)
కశ్చిత్కస్యచిన్మిత్రం న కశ్చిత్కస్యచిద్రిపుః।
అర్థతస్తు నిబధ్యంతే మిత్రాణి రిపవస్తథా॥ 12-138-111(70206)
అర్థైరర్థా నిబధ్యంతే గజైరివ మహాగజాః।
న చ కశ్చిత్కృతే కార్యే కర్తారం సమవేక్షతే।
తస్మాత్సర్వాణి కార్యాణి సావశేషాణి కారయేత్॥ 12-138-112(70207)
తస్మిన్కాలేఽపి చ భవాందివాకీర్తిభయార్దితః।
మమ న గ్రహణే శక్తః పలాయపరాయణః॥ 12-138-113(70208)
ఛిన్నం తు తంతుబాహుల్యం తంతురేకోఽవశేషితః।
ఛేత్స్యాంయహం తమప్యాశు నిర్వృతో భవ లోమశ॥ 12-138-114(70209)
తయోః సంవదతోరేవం తథైవాపన్నయోర్ద్వయోః।
క్షయం జగామ సా రాత్రిర్లోమశం త్వాగమద్భయం॥ 12-138-115(70210)
తతః ప్రభాతసమయే వికటః కృష్ణపింగలః।
స్థూలస్ఫిగ్వికృతో రూక్షః శ్వయూథపరివారితః॥ 12-138-116(70211)
శంకుకర్ణో మహావక్రః ఖనిత్రీ ఘోరదర్శనః।
పరిఘో నామ చండాలః శస్త్రపాణిరదృశ్యత॥ 12-138-117(70212)
తం దృష్ట్వా యమదూతాభం మార్జారస్త్రస్తచేతనః।
ఉవాచ పలితం భీతః కిమిదానీం కరిష్యసి॥ 12-138-118(70213)
తథైవ చ సుసంత్రస్తౌ తం దృష్ట్వా ఘోరసంకులం।
క్షణేన నకులోలూకౌ నైరాశ్యముపజగ్మతుః॥ 12-138-119(70214)
బలినౌ మతిమంతౌ చ సంఘాతం చాప్యుపాగతౌ।
అశక్తౌ సునయాత్తస్మాత్సంప్రధర్షయితుం బలాత్॥ 12-138-120(70215)
కార్యార్థే కృతసంధీ తౌ దృష్ట్వా మార్జారమూషికౌ।
ఉలూకనకులౌ తూర్ణం జగ్మతుః స్వంస్వమాలయం॥ 12-138-121(70216)
తతశ్చిచ్ఛేద తం తంతుం మార్జారస్య స మూషికః।
విప్రముక్తోఽథ మార్జారస్తమేవాభ్యపతద్దుమం॥ 12-138-122(70217)
స తస్మాత్సంభ్రమాన్ముక్తో ముక్తో ఘోరేణ సత్రుణా।
బిలం వివేశ పలితః శాఖాం లేభే స లోమశః॥ 12-138-123(70218)
ఉన్మాథమప్యుపాదాయ చండాలో వీక్ష్య సర్వశః।
విహతాశః క్షణేనైవ తస్మాద్దేశాదపాక్రమత్।
జగామ స స్వభవనం చండాలో భరతర్షభ॥ 12-138-124(70219)
తతస్తస్మాద్భాన్ముక్తో దుర్లభం ప్రాప్య జీవితం।
బిలస్థం పాదపాగ్రస్థః పలితం లోమశోఽబ్రవీత్॥ 12-138-125(70220)
అకృత్వా సంవిదం కాంచిత్సహసా త్వమపస్రుతః।
కృతజ్ఞః కృతకల్యాణః కచ్చిన్మాం నాభిశంకసే॥ 12-138-126(70221)
గత్వా చ మమ విశ్వాసం దత్త్వా చ మమ జీవితం।
మిత్రోపభోగసమయే కిం హి మాం నోపసర్పసి॥ 12-138-127(70222)
కృత్వా హి పూర్వం మిత్రాణి యః పశ్చాన్నానుతిష్ఠతి।
న స మిత్రాణి లభతే కృచ్ఛ్రాత్స్వాపత్సు దుర్మతిః॥ 12-138-128(70223)
సత్కృతోఽహం త్వయా మిత్ర సామర్థ్యాదాత్మానః సఖే।
స మాం మిత్రత్వమాపన్నముపభోక్తుం త్వమర్హసి॥ 12-138-129(70224)
యాని మే సంతి మిత్రాణి యే చ మే సంతి బాంధవాః।
సర్వే త్వాం పూజయిష్యంతి శిష్యా గురుమివ ప్రియం॥ 12-138-130(70225)
అహం చ పూజయిష్యే త్వాం సమిత్రగణబాంధవం।
జీవితస్య ప్రదాతారం కృతజ్ఞః కో న పూజయేత్॥ 12-138-131(70226)
ఈశ్వరో మే భవానస్తు శరీరస్య గృహస్య చ।
అర్థానాం చైవ సర్వేషామనుశాస్తా చ మే భవ॥ 12-138-132(70227)
అమాత్యో మే భవ ప్రాజ్ఞ పితేవేహ ప్రశాధి మాం।
న తేఽస్తి భయమస్మత్తో జీవితేనాత్మనః శపే॥ 12-138-133(70228)
బుద్ధ్యా త్వముశనా సాక్షాద్బలేనాధికృతా వయం।
త్వం మంత్రబలయుక్తో హి దద్యా విజయమేవ మే॥ 12-138-134(70229)
ఏవముక్తః పరం సాంత్వం మార్జారేణ స మూషికః।
ఉవాచ పరమార్థజ్ఞః శ్లక్ష్ణమాత్మహితం వచః॥ 12-138-135(70230)
యద్భవానాహ తత్సర్వం మయా తే లోమశ శ్రుతం।
మమాపి తావద్బ్రువతః శృణు యత్ప్రతిభాతి మే॥ 12-138-136(70231)
వేదితవ్యాని మిత్రాణి బోద్ధవ్యాశ్చాపి శత్రవః।
ఏతత్సుసూక్ష్మం లోకేఽస్మిందృశ్యతే ప్రాజ్ఞసంమతైః॥ 12-138-137(70232)
శత్రురూపా హి సుహృదో మిత్రరూపాశ్చ శత్రవః।
సాంత్వితాస్తే న బుధ్యంతే రాగలోభవశం గతాః॥ 12-138-138(70233)
యేషాం సౌంయాని మిత్రాణి క్రోధనాశ్చైవ శత్రవః।
సాంత్వితాస్తే న బుధ్యంతే రాగలోభవశంగతాః॥ 12-138-139(70234)
నాస్తి జాత్యా రిపుర్నామ మిత్రం నామ న విద్యతే।
సామర్థ్యయోగాజ్జాయంతే మిత్రాణి రిపవస్తథా॥ 12-138-140(70235)
యో యస్మింజీవతి స్వార్థే పశ్యేత్పీడాం న జీవతి।
స తస్య మిత్రం తావత్స్యఃద్యావన్న స్యాద్విపర్యయః॥ 12-138-141(70236)
నాస్తి మైత్రీ స్థిరా నామ న చ ధ్రువమసౌహృదం।
అర్థయుక్త్యాఽనుజాయంతే మిత్రాణి రిపవస్తథా॥ 12-138-142(70237)
మిత్రం చ శత్రుతామేతి కస్మింశ్చిత్కాలపర్యయే।
శత్రుశ్చ మిత్రతామేతి స్వార్థో హి బలవత్తరః॥ 12-138-143(70238)
యో విశ్వసితి మిత్రేషు న విశ్వసితి శత్రుషు।
అర్థయుక్తిమవిజ్ఞాయ చలితం తస్య జీవితం॥ 12-138-144(70239)
మిత్రే వా యది వా శత్రౌ తస్యాపి చలితా మతిః।
న విశ్వసేదవిశ్వస్తే విశ్వస్తే నాతివిశ్వసేత్।
విశ్వాసాద్భయముత్పన్నమపి మూలాని కృంతతి॥ 12-138-145(70240)
అర్థయుక్త్యా హి జాయంతే పితా మాతా సుతస్తథా।
మాతులా భాగినేయాశ్చ తథా సంబంధిబాంధవాః॥ 12-138-146(70241)
పుత్రం హి మాతాపితరౌ త్యజతః పతితం ప్రియం।
లోకో రక్షతి చాత్మానం పశ్య స్వార్థస్య సారతాం॥ 12-138-147(70242)
సామాన్యా నిష్కృతిః ప్రాజ్ఞ యో మోక్షాత్సమంతరం।
కృత్యం మృగయతే కర్తుం సుఖోపాయమసంశయం॥ 12-138-148(70243)
అస్మిన్నిలయ ఏవం త్వం న్యగ్రోధాదవతారితః।
పూర్వం నివిష్టమున్మాథం చపలన్వాన్న బుద్ధవాన్॥ 12-138-149(70244)
ఆత్మనశ్చపలో నాస్తి కుతోఽన్యేషాం భవిష్యతి।
తస్మాత్సర్వాణి కార్యాణి చపలో హంత్యసంశయం॥ 12-138-150(70245)
బ్రవీషి మధురం యచ్చ ప్రియో మేఽద్య భవానితి।
తన్మిథ్యాకారణం సర్వం విస్తరేణాపి మే శృణు॥ 12-138-151(70246)
కారణాత్ప్రియతామేతి ద్వేష్యో భవతి కారణాత్।
అర్థార్థీ జీవలోకోఽయం న కశ్చిత్కస్యచిత్ప్రియః॥ 12-138-152(70247)
సఖ్యం సోదర్యయోర్భ్రాత్రోదర్పంత్యోర్వా పరస్పరం।
కస్యచిన్నాభిజానామి ప్రీతిం నిష్కారణామిహ॥ 12-138-153(70248)
యద్యపి భ్రాతరః క్రుద్ధా భార్యా వా కారణాంతరే।
స్వభావతస్తే ప్రీయంతే నేతరః ప్రాకృతో జనః॥ 12-138-154(70249)
ప్రియో భవతి దానేన ప్రియవాదేన చాపరః।
మంత్రహోమజపైరన్యః కార్యార్థే ప్రీయతే జనః॥ 12-138-155(70250)
ఉత్పన్నా కారణాత్ప్రీతిరాసీన్నౌ కారణాంతరే।
ప్రధ్వస్తే కారణస్థానే సా ప్రీతిర్నాభివర్తతే॥ 12-138-156(70251)
కింను తత్కారణం మన్యే యేనాహం భవతః ప్రియః।
అన్యత్రాభ్యవహారార్థాత్తత్రాపి చ బుధా వయం॥ 12-138-157(70252)
కాలో హేతుం వికురుతే స్వార్థస్తమనువర్తతే।
స్వార్ధం ప్రాజ్ఞోఽభిజానాతి ప్రాజ్ఞం లోకోఽనువర్తతే।
న త్వీదృశం త్వయా వాచ్యం విద్యతే స్వార్థపండితః॥ 12-138-158(70253)
న కాలో హి సమర్థస్య స్నేహహేతురయం తవ।
తస్మాన్నాహం చలే స్వార్థాత్సుస్థితః సంధివిగ్రహే॥ 12-138-159(70254)
అభ్రాణామివ రుపాణి వికుర్వంతి పదేపదే।
అద్యైవ హి రిపుర్భూత్వా పునరద్యైవ మే సుహృత్।
పునశ్చ రిపురద్యైవ యుక్తీనాం పశ్య చాపలం॥ 12-138-160(70255)
ఆసీన్మైత్రీ తు తావన్నౌ యావద్ధేతురభూత్పురా।
సాగతా సహ తేనైవ కాలయుక్తేన హేతునా॥ 12-138-161(70256)
త్వం హి మేఽత్యంతతః శత్రుః సామర్థ్యాన్మిత్రతాం గతః।
తత్కృత్యమభినిర్వర్త్య ప్రకృతిః శత్రుతాం గతా॥ 12-138-162(70257)
సోఽహమేవం ప్రణీతాని జ్ఞాత్వా శాస్త్రాణి తత్త్వతః।
ప్రావిశేయం కథం పాశం త్వత్కృతే తద్బ్రవీహి మే॥ 12-138-163(70258)
త్వద్వీర్యేణ విముక్తోఽహం మద్వీర్యేణ తథా భవాన్।
అన్యోన్యానుగ్రహే వృత్తే నాస్తి భూయః సమాగమః॥ 12-138-164(70259)
త్వం హి సౌంయ కృతార్థోఽద్య నివృత్తార్థాస్తథా వయం।
న తేఽస్త్యద్య మయా కృత్యం కించిదన్యత్ర భక్షణాత్॥ 12-138-165(70260)
అహమన్నం భవాన్భోక్తా దుర్బలోఽహం భవాన్బలీ।
నావయోర్విద్యతే సంధిర్వియుక్తే విషమే బలే॥ 12-138-166(70261)
స మన్యేఽహం తవ ప్రజ్ఞాం యన్మోక్షాత్ప్రత్యనంతరం।
భక్ష్యం మృగయతే నూనం సుఖోపాయమసంశయం॥ 12-138-167(70262)
--ర్థీ హ్యేవ సువ్యక్తో విముక్తః ప్రసృతః క్షుధా।
శాస్త్రజాం మతిమాస్థాయ ప్రాతరాశమిహేచ్ఛసి॥ 12-138-168(70263)
జానామి క్షుధితం చ త్వామాహారసమయశ్చ తే।
స త్వం మామభిసంధాయ భక్ష్యం మృగయసే పునః॥ 12-138-169(70264)
కించాత్ర పుత్రదారార్థం యద్వాణీం సృజసే మయి।
శుశ్రూషాం యతసే కర్తుం సఖే మమ తత్క్షమం॥ 12-138-170(70265)
త్వయా మాం సహితం దృష్ట్వా ప్రియా భార్యా సుతాశ్చ యే।
కస్మాత్తే మాం న ఖాదేయుః స్పృష్టవా ప్రణయిని త్వయి॥ 12-138-171(70266)
నాహం త్వయా సమేష్యామి వృత్తే హేతుసమాగమే।
శివం ధ్యాయస్వ మేఽత్రస్థః సుకృతం స్మరసే యది॥ 12-138-172(70267)
శత్రోరన్నాద్యభూతః సన్క్లిష్టస్య క్షుధితస్య చ।
భక్ష్యం మృగయమాణస్య కః ప్రాజ్ఞో విషయం వ్రజేత్॥ 12-138-173(70268)
స్వస్తి తేఽస్తు గమిష్యామి దూరాదపి తవోద్విజే।
[విశ్వస్తం వా ప్రమత్తం వా ఏతదేవ కృతం భవేత్॥] 12-138-174(70269)
నాహం త్వయా సమేష్యామి నివృత్తో భవ లోమశ।
బలవత్సన్నికర్షో హి న కదాచిత్ప్రశస్యతే॥ 12-138-175(70270)
యది త్వం సుకృతం వేత్సి తత్సఖ్యమనుసారయ।
ప్రశాంతాదపి హి ప్రాజ్ఞాద్భేతవ్యం బలినః సదా॥ 12-138-176(70271)
యది త్వర్థేన తే కార్యం బ్రూహి కిం కరవాణి తే।
కామం సర్వం ప్రదాస్యామి న త్వాత్మానం కథంచన॥ 12-138-177(70272)
ఆత్మార్థే సంతతిస్త్యాజ్యా రాజ్యం రత్నం ధనాని చ।
అపి సర్వస్వముత్సృజ్య రక్షేదాత్మానమాత్మవాన్॥ 12-138-178(70273)
ఐశ్వర్యధనరత్నానాం ప్రత్యమిత్రేఽపి వర్తతాం।
దృష్టా హి పునరావృత్తిర్జీవతామితి నః శ్రుతం॥ 12-138-179(70274)
న త్వాత్మనః సంప్రదానం ధనరత్నవదిష్యతే।
ఆత్మా హి సర్వదా రక్ష్యో దారైరపి ధనైరపి॥ 12-138-180(70275)
ఆత్మరక్షణతంత్రాణాం సుపరీక్షితకారిణాం।
ఆపదో నోపపద్యంతే పురుషాణాం స్వదోషజాః॥ 12-138-181(70276)
శత్రుం సంయగవిజ్ఞాతో విప్రియో హ్యబలీయసా।
`శంకనీయః స సర్వత్ర ప్రియమప్యాచరన్సదా॥ 12-138-182(70277)
కులజానాం సుమిత్రాణాం ధార్మికాణాం మహాత్మనాం।'
న తేషాం చాల్యతే బుద్ధిః శాస్త్రార్థకృతిశ్చయా॥ 12-138-183(70278)
ఇత్యభివ్యక్తమేవాసౌ పలితేనాపహాసితః।
మార్జారో వ్రీడితో భూత్వా మూషికం వాక్యమబ్రవీత్॥ 12-138-184(70279)
సత్యం శపే త్వయాఽహం వై మిత్రద్రోహో విగర్హితః।
సంమన్యేఽహం తవ ప్రజ్ఞాం యస్త్వం మమ హితే రతః॥ 12-138-185(70280)
ఉక్తవానర్థతత్త్వేన మయా సంభిన్నదర్శనః।
న తు మామన్యథా సాధో త్వం గ్రహీతుమిహార్హసి॥ 12-138-186(70281)
ప్రాణప్రదానజం త్వత్తో మయి సౌహృదమాగతం।
ధర్మజ్ఞోఽస్మి గుణజ్ఞోఽస్మి కృతజ్ఞోస్మి విశేషతః॥ 12-138-187(70282)
మిత్రేషు వత్సలశ్చాస్మి త్వద్భక్తశ్చ విశేషతః।
త్వం మామేవంగతే సాధో న వాచయితుమర్హసి॥ 12-138-188(70283)
త్వయా హి వాచ్యమానోఽహం జహ్యాం ప్రాణాన్సబాంధవః।
ధిక్శబ్దో హి బుధైర్దృష్టో మద్విధేషు మనస్విషు।
పతనం ధర్మతత్త్వజ్ఞ న మే శంకితుమర్హసి॥ 12-138-189(70284)
ఇతి సంస్తూయమానోఽపి మార్జారేణ స మూషికః।
మనసా భావగంభీరం మార్జారమిదమబ్రవీత్॥ 12-138-190(70285)
సాధుర్భవాన్కృతార్థోఽస్మి ప్రియే చ న చ విశ్వసే।
సంస్తవైర్వా ధనౌఘైర్వా నాహం శక్యః పునస్త్వయా॥ 12-138-191(70286)
న హ్యమిత్రవశం యాంతి ప్రాజ్ఞా నిష్కారణం సఖే।
అస్మిన్నర్థే చ గాథే ద్వే నిబోధోశనసా కృతే॥ 12-138-192(70287)
శత్రుసాధారణే కృత్యే కృత్వా సంధిం బలీయసా।
సమాహితశ్చరేద్బుద్ధ్యా కృతార్థశ్చ న విశ్వసేత్॥ 12-138-193(70288)
న విశ్వసేదవశ్వస్తే విశ్వస్తే నాతివిశ్చసేత్।
నిత్యం విశ్వాసయేదన్యాన్పరేషాం తు న విశ్వసేత్॥ 12-138-194(70289)
తస్మాత్సర్వాస్వవస్థాసు రక్షేజ్జీవితమాత్మనః।
ద్రవ్యాణి సంతతిశ్చైవ సర్వం భవతి జీవతాం॥ 12-138-195(70290)
సంక్షేపో నీతిశాస్త్రాణామవిశ్వాసః పరో మతః।
నృషు తస్మాదవిశ్వాసః పుష్కలం హితమాత్మనః॥ 12-138-196(70291)
వధ్యంతే న హ్యవిశ్వస్తాః శత్రుర్భిర్దుర్బలా అపి।
విశ్వస్తాస్తేషు వధ్యంతే బలవంతోఽపి శత్రుభిః॥ 12-138-197(70292)
త్వద్విధేభ్యో మయా హ్యాత్మా రక్ష్యో మార్జార సర్వదా।
రక్ష త్వమపి చాత్మానం చండాలాజ్జాతికిల్బిషాత్॥ 12-138-198(70293)
స తస్య బ్రువతస్త్వేవం సంత్రాసాజ్జాతసాధ్వసః।
కథాం హిత్వా జవేనాశు మార్జారః ప్రయయౌ తతః॥ 12-138-199(70294)
తతః శాస్త్రార్థతత్త్వజ్ఞో బుద్ధిసామర్థ్యమాత్మనః।
విశ్రావ్య పలితః ప్రాజ్ఞో బిలమన్యజ్జగామ హ॥ 12-138-200(70295)
ఏవం ప్రజ్ఞావతా బుద్ధ్యా దుర్బలేన మహాబలాః।
ఏకేన బహవోఽమిత్రాః పలితేనాభిసంధితాః॥ 12-138-201(70296)
అరిణాపి సమర్థేన సంధిం కుర్వీత పండితః।
మూషికశ్చ బిడాలశ్చ ముక్తావన్యోన్యసంశ్రయాత్॥ 12-138-202(70297)
ఇత్యేవం క్షత్రధర్మస్య మయా మార్గో నిదర్శితః।
విస్తరేణ మహారాజ సంక్షేపమపి మే శృణు॥ 12-138-203(70298)
అన్యోన్యం కృతవైరౌ తు చక్రతుః ప్రీతిముత్తమాం।
అన్యోన్యమభిసంధాతుం సంబభూవ తయోర్మతిః॥ 12-138-204(70299)
తత్ర ప్రాజ్ఞోఽభిసంధత్తే సంయగ్బుద్ధిబలాశ్రయాత్।
అభిసంధీయతే ప్రాజ్ఞః ప్రమాదాదపి వా బుధైః॥ 12-138-205(70300)
తస్మాదభీతవద్భీతో విశ్వస్తవదవిశ్వసేత్।
న హ్యప్రమత్తశ్చలతి చలితోఽవా న నశ్యతి॥ 12-138-206(70301)
కాలే హి రిపుణా సంధిః కాలే మిత్రేణ విగ్రహః।
కార్య ఇత్యేవ తత్వజ్ఞాః ప్రాహుర్నిత్యం నరాధిప॥ 12-138-207(70302)
ఏతజ్జ్ఞాత్వా మహారాజ శాస్త్రార్థమభిగంయ చ।
అభియుక్తోఽప్రమత్తశ్చ ప్రాగ్భయాద్భీతవచ్చరేత్॥ 12-138-208(70303)
భీతవత్సంహితః కార్యః ప్రతిసంధిస్తథైవ చ।
భయాదుత్పద్యతే బుద్ధిరప్రమత్తాభియోగజా॥ 12-138-209(70304)
న భయం జాయతే రాజన్భీతస్యానాగతే భయే।
అభీతస్య చ విస్రంభాత్సుమహజ్జాయతే భయం॥ 12-138-210(70305)
న భీరురితి చాత్యంతం మంత్రో దేయః కథంచన।
అవిజ్ఞానాద్ధి విజ్ఞానే గచ్ఛేదాస్పదదర్శనాం॥ 12-138-211(70306)
తస్మాదభీతవద్భీతో విశ్వస్తవదవిశ్వసన్।
కార్యాణాం గురుతాం జ్ఞాత్వా నాదృతం కించిదాచరేత్॥ 12-138-212(70307)
ఏవమేతన్మయా ప్రోక్తమితిహాసం యుధిష్ఠిర।
శ్రుత్వా త్వం సుహృదాం మధ్యే యథావత్సముదాచర॥ 12-138-213(70308)
ఉపలభ్య మతిం చాగ్ర్యామరిమిత్రాంతరం తథా।
సంధివిగ్రహకాలౌ చ మోక్షోపాయం తథాఽఽపది॥ 12-138-214(70309)
శత్రుసాధారణే కృత్యే కృత్వా సంధిం బలీయసా।
సమాగతశ్చరేద్బుద్ధ్యా కృతార్థో న చ విశ్వసేత్॥ 12-138-215(70310)
అవిరుద్ధాం త్రివర్గేణ నీతిమేతాం మహీపతే।
అభ్యుత్తిష్ఠ శ్రుతాత్తస్మాద్భూయః సంరంజయన్ప్రజాః॥ 12-138-216(70311)
బ్రాహ్మణైశ్చాపి తే సార్ధం యాత్రా భవతు పాండవ।
బ్రాహ్మణాద్ధి పరం శ్రేయో దివి చేహ చ భారత॥ 12-138-217(70312)
ఏతే ధర్మస్య వేత్తారః కృతజ్ఞాః సతతం ప్రభో।
పూజితాః శుభకర్తారః పూజయైనాంజాధిప॥ 12-138-218(70313)
రాజ్యం శ్రేయః పరం రాజన్యశశ్చ మహదాప్స్యసే।
కులస్య సంతతిం చైవ యథాన్యాయం యథాక్రమం॥ 12-138-219(70314)
శ్రుతం చ తే భారత సంధివిగ్రహం
విభావితం బుద్ధివిశేషకారితం।
తథా త్వవేక్ష్య క్షితిపేన సర్వదా
నిషేవితవ్యం నృప శత్రుమండలం॥ ॥ 12-138-220(70315)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి ఆపద్ధర్మపర్వణి అష్టత్రింశదధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 138॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-138-5 ఉద్ధర్తుమున్మూలయితుం॥
12-138-6 సర్వతః సర్వదిక్స్థైః ప్రార్థ్యమానేన ప్రసితుమితి శేషః॥
12-138-9 ప్రాకృతకృత్రిమమిత్రయోర్మధ్యే కేన సంధిః కర్తవ్యః కేన వా వైరం॥
12-138-18 వ్యవస్య నిశ్చిత్య అత్ర పూర్వశ్లోకోక్తేఽర్థే॥
12-138-20 వైరాజ్యమభితే జాత ఇతి ట. డ. థ. ద. పాఠః॥
12-138-23 ఉన్మాథం కూటయంత్రం పశుమృగపక్షిబంధనం॥
12-138-26 పలితో మూషికః॥
12-138-28 తదామిషం తస్య ఉన్మాథే ధృతమామిషం। సపత్నస్య సపత్నం బద్ధం అనాదృత్య॥
12-138-30 శరస్తృణవిశేష స్తత్ప్రసూనం పుష్పం॥
12-138-51 యది మాం న జిఘాంససి ఇతి ఝ. ద. పాఠః॥
12-138-105 స్మరన్కాలం చికీర్షసీతి థ. ద. పాఠః॥
12-138-160 పునరద్యైవ సౌహృదమితి థ. ద. ధ. పాఠః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.